گزارشگیری فقط یک عملیات ساده در سامانه مؤدیان نیست؛
یکی از مهمترین ابزارهای کنترل داخلی، مدیریت مالیات و جلوگیری از جرایم است.
در این مقاله تمام گزارشهایی که یک حسابدار حرفهای باید استفاده کند و روش کاربردی استفاده از آنها آموزش داده میشود.
گزارشگیری حرفهای در سامانه مؤدیان
(ویژه حسابدارها، کارشناسان مالیاتی و مدیران مالی )
🔷 انواع گزارشهای مهم سامانه مؤدیان
گزارشها در ۴ دسته مهم قرار میگیرند:
الف) گزارشهای صورتحساب (برای تطبیق معاملات)
مهمترین گزارشها:
- لیست صورتحسابهای ارسالشده
- لیست صورتحسابهای دریافتی
- صورتحسابهای ابطالی
- صورتحسابهای اصلاحی
- صورتحسابهای برگشتی (رد شده توسط خریدار)
- صورتحسابهای منتظر تأیید خریدار
این گزارشها اساس:
- محاسبه مالیات بر درآمد
- ارزش افزوده
- دفاتر
- رسیدگی ممیز
- تطبیق گردش حسابها
هستند.
ب) گزارشهای حافظه مالیاتی
شامل:
- وضعیت حافظه
- تراکنشهای حافظه
- مغایرتهای حافظه
- آخرین دریافت/ارسال اطلاعات
- هشدارهای فنی حافظه
این موارد برای رفع خطاهای فصل قبل ضروری است.
ج) گزارشهای کارپوشه
پرکاربردترینشان:
- گزارش نقشها
- گزارش کاربران
- گزارش انتسابها
- گزارش وضعیت عملیات
- گزارش خطاهای سیستمی
بدون این گزارشها مدیریت شرکتهای بزرگ تقریباً غیرممکن است.
د) گزارشهای تجمیعی برای حسابرسی داخلی
این گزارشها برای مدیر مالی و حسابرس بسیار مهم هستند:
- گزارش دورهای معاملات
- گزارش ماهانه/فصلی فروش
- گزارش مصرفکنندگان نهایی
- گزارش معاملات پیمانکاری
- گزارش کارکرد حافظه مالیاتی
- ریز ارزش افزوده ماهانه
🔷 گزارش صورتحسابهای ارسالشده — مهمترین گزارش سامانه
این گزارش پایه تمام تحلیلهاست.
کاربردهای حسابداری:
✔ استخراج گردش فروش
✔ تطبیق حسابهای دریافتنی
✔ کنترل ارزش افزوده
✔ بررسی قراردادها
✔ کنترل صحت ارسال فاکتور
نکته مهم:
وقتی این گزارش را میگیری، سامانه وضعیت هر فاکتور را مشخص میکند:
- ✔ تأیید شده
- ⏳ منتظر تأیید
- ❌ برگشتی
- 🟥 رد سیستمی
- 🔄 اصلاح شده
هرکدام معنای مالیاتی متفاوتی دارد.
🔷 گزارش صورتحسابهای دریافتی — مهم برای کنترل هزینهها
این گزارش در رسیدگی هزینه بسیار تعیینکننده است.
کاربردهای حسابدار:
✔ کنترل اسناد هزینه
✔ تطبیق با فاکتورهای فروشندگان
✔ جلوگیری از رد هزینه توسط ممیز
✔ محاسبه ارزش افزوده خرید
✔ کشف فاکتورهای جعلی یا اشتباه
نکته مهم:
اگر صورتحساب در این گزارش نیست ⇒
هزینه در رسیدگی رد میشود.
گزارش مغایرتها — ابزار طلایی حسابدار
این گزارش یکی از بهترین ابزارهای تازه اضافهشده سامانه است.
این گزارش نشان میدهد:
- چه فاکتورهایی فرستاده شده اما در کارپوشه خریدار نیست
- چه فاکتورهایی توسط خریدار رد شده
- مغایرت مبلغ یا مالیات
- مغایرت شماره قرارداد
- مغایرت کد کالا/خدمت
- مغایرت در نقشها
کاربرد:
✔ پیدا کردن خطاها قبل از رسیدگی
✔ رفع اختلاف با مشتری یا فروشنده
✔ جلوگیری از جرایم ماده ۲۲ و ۲۳
✔ رفع برگشتیها
🔷 گزارش VAT (ارزش افزوده) — گزارش حیاتی ماهانه
این گزارش از دل صورتحسابها استخراج میشود.
خروجی گزارش:
- جمع فروش مشمول
- جمع مالیات و عوارض فروش
- جمع خرید مشمول
- مالیات و عوارض خرید
- مالیات قابل پرداخت ماهانه یا فصل
این گزارش برای:
- اظهارنامه فصلی VAT
- مالیات بر درآمد
- سود و زیان
- حسابرسی
ضروری است.
🔷 گزارش قراردادها (سناریو ۴)
مناسب برای شرکتهای پیمانکاری، خدماتی و پروژهای.
شامل:
- خلاصه قراردادها
- مبلغ کل قرارداد
- مبلغ صورتحسابهای صادرشده
- مبلغ باقیمانده
- درصد پیشرفت
- مالیات و عوارض هر بخش
گزارش مصرفکنندگان نهایی (سناریو ۶)
برای مشاغلی مثل:
- فروشگاهها
- سوپرمارکتها
- رستورانها
- کافیشاپها
- آرایشگاهها
این گزارش کل فروش روزانه/هفتگی/ماهانه را به تفکیک:
- مبلغ
- مالیات
- تعداد صورتحسابها
نشان میدهد.
🔷 گزارش حسابرسی داخلی (Internal Audit Report)
این گزارش یکی از مهمترین ابزارهای مدیریتی است.
شامل:
- مغایرتهای مالیاتی
- خطاهای سیستمی تکرارشونده
- فاکتورهای بدون سناریو صحیح
- فاکتورهای رد شده
- حافظههای غیر فعال
- فاکتورهای ابطالی غیرعادی
- ریسکهای رسیدگی
این گزارش برای مدیران مالی دستورالعمل اصلاحات است.
🔷 چکلیست گزارشگیری حرفهای (نسخه حسابدارشو)
✔ آیا صورتحسابهای ارسالشده با دفاتر تطبیق دارد؟
✔ آیا صورتحسابهای دریافتی کامل ثبت شدهاند؟
✔ آیا مغایرتها رفع شدهاند؟
✔ آیا گزارش VAT ماهانه کنترل شده؟
✔ آیا قراردادها با سناریو ۴ تطبیق دارند؟
✔ آیا مصرفکنندگان نهایی درست ارسال شدهاند؟
✔ آیا حافظههای مالیاتی فعالاند؟
✔ آیا فاکتورهای ابطالی دلیل موجه دارند؟
✔ آیا گزارش خطاهای سیستمی صفر شده؟
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.